Standardy ochrony małoletnich oraz procedury ochrony małoletnich

Załącznik do Zarządzenia nr 7/2024
Dyrektora
Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej
w Lęborku
z dnia 31.07.2024 r.

STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH ORAZ PROCEDURY OCHRONY MAŁOLETNICH PRZED KRZYWDZENIEM
W MIEJSKIM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W LĘBORKU

Preambuła

Naczelną zasadą wszystkich działań podejmowanych przez personel Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lęborku jest działanie dla dobra dziecka i w jego najlepszym interesie. Każdy członek personelu traktuje dziecko z szacunkiem oraz uwzględnia jego potrzeby. Niedopuszczalne jest stosowanie przez kogokolwiek wobec dziecka przemocy w jakiejkolwiek formie. Personel instytucji, realizując te cele, działa w ramach obowiązującego prawa, przepisów wewnętrznych danej instytucji oraz swoich kompetencji.

Podstawy prawne

  • Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 z późn. zm.).
  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
  • Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
  • Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1606).
  • Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 31 z późn. zm.).
  • Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 424).
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 z późn. zm.).
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1375 z późn. zm.).
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.) art. 23 i 24.
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.).

§ 1

Objaśnienie terminów

Ilekroć w niniejszych Standardach jest mowa o:

  1. Dyrektorze MOPS, Dyrektorze – należy przez to rozumieć Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lęborku.
  2. MOPS, jednostce – należy przez to rozumieć Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Lęborku.
  3. Pracowniku – należy przez to rozumieć osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, umowy o dzieło, umowy zlecenia, a także wolontariusza, stażystę i praktykanta w MOPS w Lęborku.
  4. Małoletnim – należy przez to rozumieć zgodnie z kodeksem cywilnym osobę od urodzenia do ukończenia 18 roku życia.
  5. Opiekunie małoletniego – należy przez to rozumieć osobę uprawnioną do reprezentacji i stanowieniu o małoletnim, w szczególności jego przedstawiciel ustawowy. W myśl niniejszego dokumentu opiekunem jest również rodzic zastępczy.
  6. Zgodzie opiekuna małoletniego – należy przez to rozumieć zgodę co najmniej jednego z rodziców małoletniego. Jednak w przypadku braku porozumienia między opiekunami małoletniego należy poinformować ich o konieczności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd rodzinny.
  7. Krzywdzeniu małoletniego – należy przez to rozumieć popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę małoletniego przez jakąkolwiek osobę, w tym pracownika MOPS lub zagrożenie dobra małoletniego, w tym jego zaniedbywanie.
  8. Krzywdzeniem jest:
  • Przemoc fizyczna – celowe uszkodzenie ciała, zadawanie bólu lub groźba uszkodzenia ciała.
  • Przemoc emocjonalna – poniżanie, upokarzanie i ośmieszanie małoletniego, krytyka, wciąganie małoletniego w konflikt osób dorosłych, manipulowanie nim, brak odpowiedniego wsparcia.
  • Przemoc seksualna – angażowanie małoletniego w aktywność seksualną przez osobę dorosłą.
  • Przemoc ekonomiczna – niezapewnianie odpowiednich warunków do rozwoju dziecka, w tym brak odpowiedniego odżywiania czy schronienia.
  • Zaniedbywanie – niezaspokajanie podstawowych potrzeb materialnych i emocjonalnych małoletniego przez rodzica lub opiekuna prawnego.

10. Dane osobowe małoletniego – wszelkie informacje umożliwiające jego identyfikację.

11. Osoba odpowiedzialna za Standardy ochrony małoletnich oraz procedury ochrony małoletnich przed krzywdzeniem – wyznaczony przez Dyrektora pracownik sprawujący nadzór nad realizacją niniejszego dokumentu.

12. Zespół Interdyscyplinarny – Zespół Interdyscyplinarny ds. Przeciwdziałania Przemocy Domowej w Lęborku.

§ 2

Zasady rekrutacji pracowników, wolontariuszy, stażystów, praktykantów

  1. Dyrektor MOPS, przed nawiązaniem z osobą stosunku pracy lub przed dopuszczeniem osoby do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi, poznaje dane kandydata/kandydatki, które pozwalają jak najlepiej poznać jego/jej kwalifikacje.
  2. MOPS ma obowiązek posiadać dane pozwalające zidentyfikować osobę zatrudnioną, niezależnie od podstawy zatrudnienia:
  • imię (imiona) i nazwisko,
  • datę urodzenia,
  • dane kontaktowe osoby zatrudnianej.
  1. Dyrektor MOPS, przed nawiązaniem z osobą stosunku pracy, może prosić kandydata/kandydatkę o przedstawienie referencji od poprzedniego pracodawcy.
  2. Dyrektor MOPS, przed nawiązaniem z osobą stosunku pracy, zobowiązany jest do uzyskania informacji o danych tej osoby z Rejestru z dostępem ograniczonym lub Rejestru osób podejrzewanych.
  3. Aby sprawdzić osobę w Rejestrze, MOPS potrzebuje danych kandydata/kandydatki:
  • imię i nazwisko,
  • data urodzenia,
  • pesel,
  • nazwisko rodowe,
  • imię ojca,
  • imię matki.
  1. Dyrektor MOPS uzyskuje informacje z Rejestru za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
  2. Rejestr osób podejrzewanych o przestępstwa wobec małoletnich jest ogólnodostępny - nie wymaga zakładania konta.
  3. Informacje zwrotne z systemu Dyrektor drukuje i składa do akt osobowych.
  4. Dyrektor pobiera informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności w zakresie przestępstw, określonych w przepisach prawa.
  5. Jeśli kandydat ma inne obywatelstwo, powinien przedłożyć informacje z rejestru karnego swojego kraju.
  6. Dyrektor pobiera oświadczenie o państwie, w którym kandydat zamieszkiwał w ostatnich 20 latach.
  7. Jeśli prawo państwa nie przewiduje wydawania informacji o niekaralności, kandydat składa odpowiednie oświadczenie.
  8. Pod oświadczeniami składanymi pod rygorem odpowiedzialności karnej składa się oświadczenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Wzór oświadczenia o niekaralności oraz toczących się postępowaniach stanowi załącznik 2 do niniejszego dokumentu.

W przypadku wolontariuszy podpisujących porozumienie z MOPS, Dyrektor uzyskuje informacje, czy dane tej osoby są zamieszczone w Rejestrze osób podejrzewanych.

§ 3

Zasady bezpiecznych relacji pomiędzy pracownikami, wolontariuszami, stażystami, praktykantami a małoletnimi

  1. Podstawową zasadą wszystkich czynności podejmowanych przez pracowników MOPS jest działanie dla dobra małoletniego.
  2. Pracownik realizuje te cele w ramach obowiązującego prawa i przepisów wewnętrznych.
  3. Pracownik traktuje małoletniego z szacunkiem oraz uwzględnia jego godność i potrzeby.
  4. Niedopuszczalne jest stosowanie przemocy wobec małoletniego w jakiejkolwiek formie.
  5. Zasady bezpiecznych relacji obowiązują wszystkie osoby pracujące z małoletnimi.
  6. Znajomość i zaakceptowanie zasad są potwierdzone podpisaniem oświadczenia.
  7. Pracownik zobowiązany jest do utrzymywania profesjonalnej relacji z małoletnim i każdorazowego rozważenia, czy jego reakcja jest odpowiednia do sytuacji.
  8. Pracownik MOPS w kontakcie z małoletnimi:
  1. zachowuje cierpliwość i odnosi się z szacunkiem;
  2. uważnie wysłuchuje małoletnich i stara się udzielać im odpowiedzi;
  3. nie zawstydza ich, nie lekceważy, nie obraża;
  4. nie krzyczy, chyba że w sytuacji niebezpiecznej;
  5. nie ujawnia wrażliwych informacji o małoletnich osobom nieuprawnionym.
  1. Pracownik informuje małoletniego o swoich decyzjach w stosunku do niego.
  2. Małoletni ma prawo do prywatności.
  3. W przypadku rozmowy na osobności, pracownik powinien pozostawić uchylone drzwi.
  4. Pracownikowi nie wolno w obecności małoletnich używać wulgaryzmów.
  5. Pracownikowi nie wolno wykorzystywać przewagi wobec małoletnich.
  6. Pracownik zobowiązany jest do równego traktowania dzieci.
  7. Informacje o krzywdzeniu dziecka należy zachować w tajemnicy.
  8. Pracownikowi nie wolno utrwalać wizerunku dziecka dla potrzeb prywatnych.
  9. Pracownikowi zabrania się przyjmowania prezentów od małoletnich.
  10. Pracownik powinien zapewnić małoletniego, że otrzyma pomoc, gdy poczuje się niekomfortowo.
  11. Niepokojące zachowanie pracownik powinien zgłosić zgodnie z procedurą.
  12. Każde przemocowe zachowanie wobec małoletniego jest zabronione.
  13. Nie można małoletniego popychać, bić ani naruszać jego integralności fizycznej.
  14. Pracownikowi nie wolno dotykać małoletniego w sposób niewłaściwie interpretowany.
  15. Kontakt fizyczny z małoletnim musi być jawny.
  16. Pracownik nie powinien angażować się w nieodpowiednie zabawy.
  17. Pracownikowi zabrania się nawiązywania relacji romantycznych z małoletnimi.
  18. Pracownikowi nie wolno proponować małoletnim alkoholu ani używek.
  19. Pracownik powinien wykazać zrozumienie wobec małoletnich, którzy doświadczyli krzywdy.
  20. Kontakt poza godzinami pracy z małoletnimi jest zabroniony.
  21. Nie wolno zapraszać małoletnich do swojego miejsca zamieszkania.
  22. Jeśli kontakt jest konieczny, dozwolone są środki służbowe.
  23. W przypadku spotkania z małoletnim poza godzinami, Dyrekcja musi być poinformowana.
  24. Pracownikowi nie wolno kontaktować się z małoletnimi poprzez media społecznościowe.

§ 4

Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka krzywdzenia małoletnich

  1. Pracownicy MOPS zwracają uwagę na czynniki ryzyka i symptomy krzywdzenia małoletnich, takie jak:
    1. małoletni jest często brudny, nieprzyjemnie pachnie;
    2. małoletni kradnie jedzenie;
    3. małoletni nie otrzymuje potrzebnej opieki medycznej;
    4. małoletni nie ma odpowiedniej odzieży;
    5. małoletni ma widoczne obrażenia ciała;
    6. małoletni boi się rodzica lub opiekuna;
    7. małoletni wzdryga się przed osobą dorosłą;
    8. małoletni cierpi na powtarzające się dolegliwości somatyczne;
    9. małoletni jest wycofany lub zachowuje się agresywnie;
    10. małoletni ucieka w świat wirtualny;
    11. małoletni używa środków psychoaktywnych;
    12. małoletni w pracach artystycznych prezentuje niepokojące elementy;
    13. małoletni ucieka z domu;
    14. nastąpiła nagła zmiana zachowania małoletniego;
    15. małoletni mówi o przemocy.
  2. Niepokojące zachowania rodziców to:
    1. rodzic podaje sprzeczne informacje;
    2. rodzic nie utrzymuje kontaktów z osobami zainteresowanymi losem małoletniego;
    3. rodzic mówi o małoletnim w negatywny sposób;
    4. rodzic jest nadopiekuńczy lub zbyt surowy;
    5. rodzic nie interesuje się losem dziecka;
    6. rodzic często nie potrafi podać miejsca małoletniego;
    7. rodzic jest pogrążony w depresji;
    8. rodzic zachowuje się agresywnie;
    9. rodzic ma zaburzony kontakt z rzeczywistością;
    10. rodzic nie ma świadomości potrzeb małoletniego;
    11. rodzic faworyzuje jedno z rodzeństwa;
    12. rodzic przekracza granice w kontakcie fizycznym;
    13. rodzic sprawuje opiekę będąc pod wpływem alkoholu;
    14. rodzic zażywa narkotyki.

W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka, pracownicy MOPS podejmują rozmowę z rodzicami.

Personel monitoruje sytuację i dobrostan dziecka.

§ 5

Procedury interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego

  1. Schemat podejmowania interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego:
    1. jeśli pracownik jest świadkiem przemocy, zobowiązany jest do zapewnienia bezpieczeństwa małoletniemu;
    2. jeśli pracownik podejrzewa wykorzystywanie seksualne, powinien procedować podobnie;
    3. jeśli pracownik zauważy inne niepokojące zachowania, powinien informować Dyrekcję;
    4. w przypadku zgłoszenia krzywdzenia, pracownik zostaje odsunięty od dzieci do wyjaśnienia sprawy.

§ 6

Zasady ochrony danych osobowych

  1. Dane osobowe małoletniego są chronione na zasadach określonych w Ustawie z dnia 10 maja 2018 r.
  1. Pracownik MOPS ma obowiązek zachowania tajemnicy danych osobowych.
  2. Dane osobowe małoletniego są udostępniane wyłącznie osobom uprawnionym.
  3. Pracownik MOPS jest uprawniony do przetwarzania danych w ramach Zespołu Interdyscyplinarnego.
  1. Dane o małoletnich mogą być wykorzystane w celach edukacyjnych tylko w sposób anonimowy.

§ 7

Zasady ochrony wizerunku małoletniego

  1. Pracownicy MOPS zapewniają ochronę wizerunku małoletnich.
  2. Pracownik nie udostępnia przedstawicielom mediów informacji o małoletnim ani o jego opiekunie.
  3. W wyjątkowych sytuacjach pracownik może zasięgnąć zgody opiekuna na podanie jego danych kontaktowych mediom.

 

§ 8

Zasady aktualizacji Standardów oraz zakres kompetencji osób odpowiedzialnych za przygotowanie pracowników do stosowania Standardów

  1. Procedura aktualizacji Standardów odbywa się nie rzadziej niż raz na 2 lata.
  2. Dyrektor MOPS wyznacza osobę odpowiedzialną za Standardy.
  3. Osoba ta monitoruje realizację Standardów.

§ 9

Zasady udostępniania rodzicom i małoletnim Standardów do zapoznania się z nimi i ich stosowania

  1. Dokument jest ogólnodostępny dla pracowników, małoletnich oraz ich opiekunów.
  2. Dokument opublikowany będzie na stronie internetowej MOPS oraz wywieszony na tablicach informacyjnych.
  3. Dokument będzie udostępniony opiekunom małoletnich przed rozpoczęciem udziału ich dzieci w zajęciach organizowanych przez MOPS.

§ 11

Monitoring

  1. Osobami odpowiedzialnymi za monitorowanie realizacji Standardów są Katarzyna Nowak i Krystyna Kwidzińska.
  2. Osoba ta jest odpowiedzialna za reagowanie na sygnały naruszenia Standardów.

§ 12

Przepisy końcowe

  1. Standardy wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia.
  2. Ogłoszenie następuje w sposób dostępny dla pracowników MOPS i ich opiekunów.
Grafika: Standardy ochrony małoletnich oraz procedury ochrony małoletnich